Ahmet Hamdi Tanpınar – Beş Şehir

Beş şehir romanı, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın 1946 senesinde ilk baskısı yapılmış olan deneme türündeki eserlerinden biridir. İlk olarak Ülkü Mecmuasında bir yazı dizisi olarak yayımlanmıştır. Türk edebiyatındaki deneme türkerinden en değerli eserlerden biri olarak kabul edilen kitap, Ahmet Hamdi Tanpınarın hakkında en çok sözü edilen eserlerinden bir tanesidir. Beş şehir Ahmet Hamdi Tanpınar’ın İstanbul, Ankara, Bursa, Erzurum ve Konya şehirlerini kaleme aldığı deneme, anı ve gezi biyografisi olarak kabul gören şehir türünde biyografik bir eserdir. Kitapta bu şehirler hakkında yazılar yer almaktadır.


Yazar bu eserlerinde sözünü ettiğimiz İstanbul, Ankara, Bursa, Erzurum ve Konyayı kendi ağzından kaleme almıştır. Ahmet Hamdi Tanpınarın bu kitabı ilk yayımlandığında, Ahmet Hamdi Tanpınar müfettiş ıolarak 1946 senesinde müfettiş olarak görevine başlamış bulunmaktaydı. Bundan dolayı da kitabını yazarken müfettiş olduğu sırada gezerken yazdığını düşünenler yanılgıya düşmüşlerdir.


Ahmet Hamdi Tanpınarın bu kitabında beş tane şehrin yayımlandığı zamanki bugün ve ve daha öncesindeki tarihi hakkında bilgiler içermekte olup, Tanpınarın bu şehirlere dair gözlemleri ve bu şehirler hakkındaki yorumlarını içermektedir. Yazar gezdiği bu beş şehirde yaşamış tarihi kişiler, şehirlerin coğrafi şekilleri, mimari yapıları, doğal ve kültürel olguları üzerinden bilgiler vermiştir. Yazarın bu eserlerinden geçmişe dair birçok şey hakkında bilgi sahibi olunabilir. Özellikle de Tanzimat döneminden itibaren şehirlerimizin içine girmiş olduğu kültürel bir açıdan ele alır ve modernleşme sürecinde ne gibi değişim içerisinde yer aldığı konular irdelenmiştir. Buna ek olarak gezmiş olduğu şehirde, şehrin gelişimine ve konularına hikayelerde yer edinmiş, efsaneleşmiş ve nesilden nesle aktarılmış karakterleri de anlatarak ölümsüzleştirmiştir.


Beş Şehir adlı eserin asıl konusu hayatımızda kaybolmuş şeylerin ardı arkasına duyulan keder ile yeni olana karşı beslenen güçlü bir istektir. İlk bakıldığında birbiriyle çatışır görünen bu iki farklı duyguyu sevgi kelimesinde ortak paydada birleştirebiliriz. Ahmet Hamdi Tanpınar İstanbul, Ankara, Bursa, Erzurum ve Konya’yı yazmıştır. Yazar bu şehirleri hayatının tesadüfleri olarak belirtiyor. Ayrıca bu şehirler için, asırlık tarihi olan, yüzlerce yılda devasa anlamda kültürel bir birikim sağlamış, Türk maneviyatından yoğun izler taşıyan şehirler olduğunu söylemek yanlış olmaz. Eserlerinde de tam olarak bunu anlatmak istemiş ve şehirlerin bıraktığı derin izlere, tarihsel anlamdaki önemlerine vurgu yapmıştır, onları bu şekilde ele almıştır.

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın bu eseri, ölmeden önce okuyucuları ile buluşturduğu son mecmuadır (birikmiş yazılardan elde edilen koleksiyon). Bu mecmuada anlatılanlar bir diplomat gibi kaleme alınmış, okuyuculara geçmişten günümüze kadar derin anlamda bilgiler kazandırmayı amaçlamıştır. Eserin en büyük özelliklerinden birisi, konuların sıralı bir şekilde yer alması ve okurken sayfalar arasında boğulmanıza gerek kalmadan ilerlemenizi sağlamasıdır. Gerek anlatım biçimi, gerek tarihsel özelliği açısından bakılacak olursa, okumaya değer bir kitaptır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir